Ůßttur um Loga frß Vestmannaeyjum, R┌V 1966  

Ůßttur um Loga frß Vestmannaeyjum, R┌V 1966


Romm handa Rˇsalind, R┌V 1968

Romm handa Rˇsalind, R┌V 1968


Ahmal og nŠturgestirnir, R┌V 1968  

Ahmal og nŠturgestirnir, R┌V 1968


┴stardrykkurinn, R┌V 1969  

┴stardrykkurinn, R┌V 1969


Brekkukotsannßll by Halldor Laxness  

G÷tumynd ˙r Brekkukotsannßl eftir s÷gu HKL 1972


Don Juan, R┌V 1974  

Don Juan, R┌V 1974


Blˇ­rautt sˇlarlag, R┌V 1976  

Blˇ­rautt sˇlarlag, R┌V 1976


Undir sama ■aki, R┌V 1977  

Undir sama ■aki, R┌V 1977


ParadÝsarheimt, NDR 1979  

ParadÝsarheimt, NDR 1979


┴ BAK VIđ TJÍLDIN
Leikmyndager­ Ý sjˇnvarpinu fyrstu tÝu ßrin 1966-1976

═slenskt sjˇnvarp er 40 ßra um ■essar mundir. ╔g tˇk ■ßtt Ý undirb˙ningi ■ess og starfa­i ■ar fyrstu tÝu ßrin vi­ leikmyndager­. Hreyfing Ý ■ß ßtt a­ skrß og var­veita leiklistars÷gulegar minjar, ■. ß m. řmislegt er lřtur a­ leikmyndager­, var­ til ■ess a­ Úg fˇr a­ rifja upp ■ennan tÝma eins og Úg man hann. Sjˇnarhorni­ er ■vÝ meira persˇnulegt en frŠ­ilegt en frßs÷gnin Štti engu a­ sÝ­ur a­ varpa nokkru ljˇsi ß hluta ■ess starfs sem unni­ var ß bak vi­ tj÷ldin Ý sjˇnvarpinu fyrstu tÝu ßrin.

Ůa­ kunni svo sem enginn a­ gera sjˇnvarp ß ═slandi ßri­ 1966. Ůetta var nřtt fyrir ÷llum, bŠ­i starfsfˇlki og ßhorfendum og ■a­ var samstilltur hˇpur ungs fˇlks sem rÚ­st til starfa hjß sjˇnvarpinu, me­ einn og einn äfullor­inn'' inn ß milli, sÚr til fulltingis. Og Švintřri­ gekk upp, sjˇnvarpi­ slˇ Ý gegn og var­ snar ■ßttur Ý daglegu lÝfi ■jˇ­arinnar fyrr og me­ meira afgerandi hŠtti en menn haf­i ˇra­ fyrir. Ůeir sem ■ar st÷rfu­u fengu tŠkifŠri sem aldrei h÷f­u bo­ist ß­ur, og ■eir sem ■ar komu fram ur­u ■jˇ­kunnir ß svipstundu.

Ůessi samantekt er hvorki fullkomin nÚ fullger­, meira ■arf a­ gr˙ska til a­ fß heillega mynd, en ■etta er Ý ■a­ minnsta tilraun af minni hßlfu til a­ halda til haga broti af ■eirri gˇ­u stemmingu sem rÝkti ß bak vi­ tj÷ldin Ý sjˇnvarpinu fyrsta ßratuginn. Ůeir sem birtust ß skjßnum ur­u andlit sjˇnvarpsins og sumir ur­u rß­herrar og borgarstjˇrar, en vi­ sem unnum a­ tjaldabaki ■urfum stundum a­ minna ß okkar ■ßtt Ý heildarmyndinni.

Leikmyndager­in gleymdist
Ůegar undirb˙ningur a­ Ýslensku sjˇnvarpi hˇfst voru tŠknimenn og dagskrßrger­armenn sendir til ■jßlfunar hjß erlendum sjˇnvarpsst÷­vum,m.a. Ý SvÝ■jˇ­ og Englandi, en flestir fˇru til Danmarks Radio Ý TV-byen Ý Gladsaxe. Enginn var ■ˇ sendur til a­ undirb˙a leikmyndager­ fyrir sjˇnvarp, enda held Úg a­ rß­amenn hafi ekki haft Ý huga a­ rß­ist yr­i Ý mikla innlenda dagskrßrger­. Auk ■ess var sjˇnvarpi­ a­eins deild Ý ˙tvarpinu til a­ byrja me­, og ■ar ß bŠ h÷f­u menn vŠntanlega meiri skilning ß dagskrß og tŠknimßlum, en sjˇnrŠnu hli­inni. ═ landinu var engin kvikmyndahef­ sem haf­i ali­ upp fagfˇlk, lÝkt og var Ý l÷ndunum Ý kring um okkur. Raunin var­ ■ver÷fug hÚr; sjˇnvarpi­ ˇl upp fagfˇlk fyrir kvikmyndager­ina.

Sumari­ 1966 var fari­ a­ huga a­ innlendum ■ßttum. Steindˇr Hj÷rleifsson leikari, fyrsti dagskrßrstjˇri sjˇnvarpsins, ger­i samning vi­ Savanna-trݡi­ um a­ sjß um sex tˇnlistar- og skemmti■Štti. Ůar var undirrita­ur innanbor­s og var afrß­i­ a­ Úg sŠi um leikmyndir fyrir ■Štti trݡsins. Voru menn n˙ b˙nir a­ ßtta sig ß ■vÝ a­ eitthva­ yr­i a­ vera äfyrir aftan" ■ß, sem fram kŠmu, jafnt Ý frÚttum sem ÷­rum ■ßttum, og var Úg rß­inn til ■eirra starfa 1. ßg˙st 1966. ╔g haf­i haft hug ß ■vÝ a­ fara Ý nßm Ý arkitekt˙r ■egar ■etta bar a­, en hÚr tˇku ÷rl÷gin Ý taumana. AndrÚs Indri­ason sem veri­ haf­i bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og fylgst me­ ferli trݡsins var n˙ kominn til starfa hjß sjˇnvarpinu sem dagskrßrger­arma­ur og ßtti hann eflaust sinn ■ßtt Ý a­ ■essi var­ ■rˇun mßla.

╔g haf­i sˇtt einhver teikninßmskei­ og gert leikmyndir fyrir ■rjßr sřningar HerranŠtur MR, ■a­ var ÷ll reynslan. LeikfÚlag ReykjavÝkur var ■ß me­ svo litla starfsemi a­ Herranˇtt fÚkk yfirleitt inni Ý I­nˇ. Vi­ ١rir Baldursson, fÚlagi minn Ý trݡinu, mßla­u­um fyrstu leikmyndina saman ßri­ 1963. Ůa­ voru äKappar og vopn" eftir Bernard Shaw, en Stein■ˇr Sigur­sson teikna­i tj÷ldin. Svo tˇk Úg vi­ 1964 og ger­i leikmynd vi­ ä═myndunarveikina" eftir Moliere, sem Haraldur Bj÷rnsson leikstřr­i, svo äGrÝmudans" eftir Holberg 1965 Ý leikstjˇrn Helga Sk˙lasonar og loks äThe Importance of being Earnest" e­a äBunbury" eftir Oscar Wilde, sem var leiki­ var ß stˇra svi­i Ůjˇ­leikh˙ssins, undir leikstjˇrn Benedikts ┴rnasonar. ╔g haf­i ■vÝ sett upp leikmyndir Ý bß­um atvinnuleikh˙sunum og unni­ me­ fremstu leikstjˇrum landsins ■egar Úg ˙tskrifa­ist sem st˙dent 1966.

┌tsendingar undirb˙nar
Var n˙ hafist handa um a­ ˙tb˙a bakgrunna fyrir ■ß ■Štti, sem vera ßttu ß dagskrß og undirb˙a fyrstu ˙tsendingar Ý Ýslensku sjˇnvarpi hinn 30. september 1966. Tilraunaupptaka fˇr fram 10. ßg˙st og var hljˇmsveitin Logar frß Vestmannaeyjum fengin Ý sjˇnvarpssal Ý ■vÝ skyni. Upptakan var hugsu­ sem Šfing fyrir starfsli­i­. Kassi utan af einhverju tŠki var nota­ur sem trommupallur, br˙nir kraftpappÝrsrenningar me­ sv÷rtum og hvÝtum slettum og handa- og fˇtaf÷rum starfsmanna hÚngu Ý bakgrunni og Úg bjˇ til nafni­ LOGAR ˙r pÝpuhreinsurum, deif ■eim Ý spritt og kveikti Ý. Loga­i ■etta gla­lega Ý forgrunni og var äs˙pa­" yfir vÝ­a mynd af hljˇmsveitinni Ý upphafi ■ßttar. Lengi vel voru ■essir kraftpappÝrsrenningar geymdir, uppr˙lla­ir, en ekki veit Úg um var­veislu ■essara leikminja hin sÝ­ari ßrin. SÝ­an var huga­ a­ skemmti■Štti Savanna trݡsins og nokkrum ■ßttum sem voru ß dagskrß Ý upphafi, en leikmyndir fyrir ■ß voru yfirleitt einfaldar Ý sni­um.

┌tsendingar hˇfust 30. september 1966 og fram til ßramˇta voru framleiddir um 30 stakir innlendir ■Šttir Ý sjˇnvarpssal sem ■urftu leikmyndager­ar vi­. ═ fyrstu var a­eins sent ˙t tv÷ kv÷ld Ý viku, ß mi­viku- og f÷studagskv÷ldum. ═ jan˙ar 1967 hˇfust ˙tsendingar ß sunnud÷gum og ■ß kom äStundin okkar" til s÷gunnar, en henni fylgdi ßvallt einhver leikmyndager­. Um sama leiti hˇfst frÚtta˙tsending kl. 20. Mßnudagar bŠttust vi­ ˙tsendingu Ý febr˙ar, ■ri­judagar Ý september o.s.frv. Fimmtudagar voru ■ˇ sjˇnvarpslausir allt ■ar til St÷­ 2 hˇf g÷ngu sÝna ßri­ 1986.

Almennt mß fullyr­a a­ ÷ll hafi ■essi ■rˇun gengi­ mun hra­ar fyrir sig en menn h÷f­u ߊtla­ Ý fyrstu. Sjˇnvarpi­ fÚkk tekjur af innflutningi sjˇnvarpstŠkja og h÷f­u norskir sÚrfrŠ­ingar spß­ ■vÝ a­ ■a­ tŠki allm÷rg ßr a­ sjˇnvarpasvŠ­a ■jˇ­ina. Ůeir ■ekktu hins vegar ekki ═slendinga sem tˇku vÝxla og keyptu sÚr sjˇnvarpstŠki me­ afborgunum, allir sem einn, enda veikir fyrir nřjabrumi. Sjˇnvarpi­ slˇ rŠkilega Ý gegn og var komi­ ß hvers manns heimili fyrr en var­i.

═ m÷rg horn a­ lÝta
Auk leikmyndager­ar ■urfti einnig a­ huga a­ f÷r­un og grafÝk. Au­bj÷rg Ígmundsdˇttir tˇk a­ sÚr a­ far­a ■ßtttakendur Ý upphafi og h˙n er enn me­al starfsmanna sjˇnvarpsins, pr˙­ og yndisleg eins og for­um daga. Seinna kom Ragna Fossberg til starfa og ■Šr tvŠr stˇ­u vaktina lengi vel. Ragna var lŠr­ Ý hßrgrei­slu og var fljˇt a­ tileinka sÚr vinnubr÷g­ vi­ hßrkolluger­. F÷r­unardeildin bygg­i smßm saman upp mikla ■ekkingu og ■jßlfun Ý f÷r­un og ger­ andlitsgerva, einkum Ý tengslum vi­ einst÷k verkefni eins og t.d. Galdra-Loft, en ■ß var fenginn sÚrfrŠ­ingur frß Danmarks Radio, fr˙ Magna Linnemann, til a­ styrkja li­sheildina. F÷r­unardeildin var­ brßtt ein styrkasta sto­ leikmyndadeildar. Fagleg vinnubr÷g­ og hŠfileikarÝkt starfsfˇlk hennar ber enn uppi marga af bestu ■ßttum sem sjˇnvarpi­ framlei­ir, s.s. gervi grÝnleikara Ý Spaugstofum og ┴ramˇtaskaupum.

GrafÝkin var einnig frumstŠ­ til a­ byrja me­. Setja ■urfti heiti ■ßtta og n÷fn ■ßtttakenda og starfsmanna ß skilti og var äLetrasetti­" helsti bjargvŠtturinn ßrum saman. Ůar nuddu­u menn hvÝtum bˇkst÷fum ß svart karton Ý grÝ­ og erg. SÝ­an komu r˙llutextar til s÷gunnar Ý kreditlista. Ůß var sv÷rtu letrasetti nudda­ ß hvÝtar pappÝrsr˙llur ˙r textavÚlrituninni og gert negatÝft Ý myndstjˇrn.

Fljˇtlega voru ■rÝr Birnir komnir Ý leikmyndadeildina, Einbj÷rn, TvÝbj÷rn og ŮrÝbj÷rn; Bj÷rn Emilsson, sem sß um grafÝkina Ý byrjun (n˙ uppt÷kustjˇri), Bj÷rn Kristleifsson, sem var flinkur a­ teikna, smÝ­a og mßla (n˙ arkitekt), og undirrita­ur. Ůetta teymi vann vel saman, gjarnan dag og nˇtt, og gekk svo um hrÝ­.

YngismŠrin Rˇsa Ingˇlfsdˇttir kom svo til starfa Ý grafÝkinni, ˙tskrifu­ ˙r äMynd og Hand" og var strax efni Ý ■ß ■jˇ­sagnapersˇnu sem h˙n sÝ­ar var­, feimin og flippu­ Ý senn. Margir snillingar hafa n˙i­ letrasett ß teiknistofunni, ■eirra ß me­al er Gunnar Baldursson, sem sÝ­ar sneri sÚr a­ leikmyndah÷nnun, og veitir n˙ deildinni forst÷­u.

FrßbŠrir starfsmenn
═ fyrstu voru einkum skemmtilegir äaltmuligmenn" rß­nir til starfa, en fljˇtlega komu upp kr÷fur um faglegri vinnubr÷g­ t.d. vi­ smÝ­ar, mßlun og grafÝk. ١rarinn Ůorkelsson, sem veri­ haf­i leiktjaldasmi­ur Ý Ůjˇ­leikh˙sinu lengi, var fyrsti smi­urinn Ý deildinni og Ingˇlfur Herbertsson, sem lŠrt haf­i bÝlasmÝ­i Ý BÝlasmi­junni, akk˙rat ■ar sem mßlarasalurinn var, fyrsti mßlarinn, jafnhagur ß trÚ, jßrn og pensil. SÝ­an bŠttist Gu­mundur Karlsson h˙samßlari Ý hˇpinn. PÚtur Gu­mundsson vann einnig lengi vi­ smÝ­ar. Ůß voru ■eir brŠ­ur Haraldur og ١rhallur Sigur­ssynir frßbŠrir starfsmenn, Halli sem leikmunav÷r­ur og Laddi byrja­i äß k˙stinum", sem svi­sma­ur Ý st˙dݡi, og ■ar hˇfust ■eir brŠ­ur til frŠg­ar. Ţmsir a­rir komu vi­ s÷gu Ý skemmri tÝma sem svi­smenn vi­ uppsetningu ß leikmyndum, t.d. Jˇhannes Long, sem n˙ er ljˇsmyndari, en hann krŠkti sÚr Ý ┴su Finnsdˇttur, ■ulu, Ý lei­inni.

═ fyrstu haf­i sjˇnvarpi­ ekki allt bakh˙si­ til afnota. BÝlasmi­jan ■urfti sinn tÝma til a­ rřma hluta ■ess. Ůa­ var stˇr stund ■egar leikmyndadeildin fÚkk su­urendann til rß­st÷funar undir smÝ­averkstŠ­i, mßlarasal og leikmunageymslu. Milliloft frß BÝlasmi­junni var lßti­ halda sÚr. Var leikmunageymsla innrÚttu­ undir ■vÝ en leiktjaldageymsla ofanß. Skilti af Borgarnesr˙tu var hengt yfir dyr leikmunageymslunnar og hÚt h˙n Švinlega äBorgarnes". Ůar rÚ­ Halli rÝkjum. Ůar var stundum kˇsÝ lřsing og gˇ­ stemming og oft slappa­ af eftir erfi­ar uppt÷kur. Fˇru menn ■ß gjarnan me­ heila kafla utana­ ˙r ■eim leikritum, sem veri­ h÷f­u Ý uppt÷ku ■ann daginn. SmÝ­averkstŠ­i var afst˙ka­ til hljˇ­einangrunar. Ůar rÚ­u lengi rÝkjum v÷lundurinn Jˇn Sigur­sson, n˙ lßtinn, Gu­mundur Ůorkelsson og Sigvaldi ١r Eggertsson, allt 100% fagmenn, og Pßll R. Magn˙son stjˇrna­i verkstŠ­inu af r÷ggsemi.

Til a­ byrja me­ var fari­ Ý h˙sgagnab˙­ir og fengi­ lßna­, allir vildu ˇlmir lßna Sjˇnvarpinu. Smßm saman bygg­ist ■ˇ upp lager af dˇti; t.d. svokalla­ir barnatÝmakubbar, sem lengi voru Ý notkun, hur­ir, gluggar o.fl. Fljˇtlega voru ÷ll sk˙maskot or­in full og fÚkkst geymsluh˙snŠ­i Ý S˙­avogi, einkum fyrir stˇra strigafleka. Ůa­ stˇ­ ■ˇ stutt og ßgŠtt h˙snŠ­i ß tveim hŠ­um fÚkkst Ý bakh˙si vi­ LŠkjarteig. ┴ ne­ri hŠ­ var leiktjaldageymsla en uppi leikmunasafni­, saumastofa og b˙ningasafn. Halli lÚt ■au or­ falla ■egar honum var ljˇst, a­ n˙ yr­i hann a­ sŠkja h˙sg÷gn og allt stŠrra propps ■anga­, a­ ■etta vŠri langt ni­ur Ý rassgati. Sta­urinn hÚt aldrei anna­ en äRassgat" upp frß ■vÝ.

Ekki var miki­ spß­ Ý b˙ningager­ til a­ byrja me­, fengi­ lßna­ Ý leikh˙sum e­a verslunum ■egar ß ■urfti a­ halda. En me­ fj÷lbreyttara verkefnavali, skemmti■ßttum, barnaefni og leiknu efni, var komin ■÷rf fyrir sÚrstaka b˙ningadeild. Sjˇnvarpi­ ßtti ■vÝ lßni a­ fagna a­ fß til starfa ┴rnřju Gu­mundsdˇttur, hattad÷mu, og lag­i h˙n grunninn a­ saumastofu og b˙ningasafni sjˇnvarpsins. H˙n var fljˇt a­ tileinka sÚr sÚr■ekkingu ß Ýslenskum b˙ningum og stÝls÷gu og hÚlt ÷llu Ý r÷­ og reglu

Miki­ unni­
A­sta­a var Švinlega takm÷rku­ ß Laugaveginum. Eitt st˙dݡ fyrir allt, ■ßttager­ ß daginn, frÚtta˙tsendingu kl. 20:00 og svo var r÷­in komin a­ leikmyndadeildinni a­ mŠta eftir frÚttir, taka ni­ur leikmyndir dagsins og stilla upp fyrir nŠsta dag. Ůetta ur­u oft langar tarnir, dagarnir nß­u stundum saman, leikmyndadeildin stimpla­i sig ˙t ■egar hinir voru a­ mŠta til vinnu. Ůß var einnig hljˇ­bŠrt milli verkstŠ­is og st˙dݡs og ekki alltaf hŠgt a­ smÝ­a ß daginn ■egar uppt÷kur voru Ý gangi. ┴ stundum var vinnußlagi­ ˇheyrilegt. En enginn kvarta­i, brennandi ßhugi og eldmˇ­ur einkenndi ■essi fyrstu ßr Ý sjˇnvarpinu. Gilti ■a­ jafnt um leikmyndadeild sem a­ra starfsmenn hins nřja sjˇnvarps. Ekki gafst alltaf langur tÝmi til undirb˙nings. Margar leikmyndir Ý skemmti■ßttum bygg­u ß fljˇtlegum lausnum, einf÷ldum formum og lÚttum efnum sem hengd voru Ý loft. Varla fyrirfinnst ■a­ efni sem ekki var prˇfa­ Ý ■essu skyni.

StŠr­ st˙dݡsins var alveg sŠmileg, 15 x 20 metrar, en lofthŠ­ a­eins 4 metrar. Ůa­ er helmingi of lßgt; vÝ­ mynd sem er 12 m ß breidd er 9 m hß. Me­ ■essari lofthŠ­ var­ helmingur svo vÝ­rar myndar gˇlf. Ůetta haf­i ßhrif ß ■Šr lausnir sem hŠgt var a­ beita, og gˇlfi­ var oft mßla­ og skreytt. Stein■ˇr Sigur­sson fÚkk ■vÝ framgengt a­ mßla ß st˙dݡgˇlfi­ Ý fyrsta sinn sem leikmynd ˙r I­nˇ var sett upp Ý sjˇnvarpinu, en fram a­ ■vÝ haf­i ekki komi­ til greina a­ mßla ß ■ennan lÝka fÝna gˇlfd˙k sem ■ar var.

Sjˇnvarpi­ eigna­ist stˇra myndv÷rpu sem var talsvert notu­ fyrir bakgrunnsmyndir. Gallinn vi­ hana var ■ˇ sß, a­ h˙n haf­i tilt÷lulega ■r÷nga linsu. Til a­ nß vÝ­ri mynd ■urfti hßlft st˙dݡi­ fyrir geislann. Myndinni var varpa­ aftan ß hßlfgegnsŠan d˙k sem strengdur var ß ßlramma. Ůetta back-projection tjald var lengi geymt ß bak vi­ horisontinn ßsamt leikmyndinni fyrir jˇla- og pßskamessurnar, ß me­an ■Šr voru teknar upp Ý sjˇnvarpssal. Ůß leikmynd ger­i Úg fyrir fyrstu jˇlamessu 1966 og Sigurbj÷rn biskup blessa­i hana sÚrstaklega.

Leiki­ efni
Fljˇtlega var fari­ a­ taka upp leiki­ efni Ý řmsu formi, s.s. barnaefni, skemmtiefni og leikrit og hefur ßhugi og metna­ur dagskrßrger­armanna rß­i­ ■ar miklu um. Hinrik Bjarnason, umsjˇnarma­ur barnaefnis fyrstu ßrin, var mikill ßhugama­ur um leiklist. äStundin okkar" var me­al fyrstu f÷stu ■ßttanna og fyrir hana var teki­ miki­ af leiknu barnaefni. ═ myndam÷ppum leikmyndadeildar frß fyrstu ßrunum mß m.a. sjß myndir frß uppt÷kum ß äTˇbÝasi trÚßlfi" 12.9.66, sem er 18 d÷gum ß­ur en sjˇnvarpi­ fˇr fyrst Ý lofti­, äGilitrutt" 8.11.66, äRunka rß­agˇ­a" 24.1.67, äNaglas˙punni" 14.3.67, äGrasafjallinu" 21.3.67, äPrinsessunni me­ rau­a nefi­" 11.4.67, s÷ngleiknum äLitlu ljˇt" 14.11.67, äNřju f÷tunum keisarans" 21.11.67 og äGrßmanni Ý Gar­shorni" 10.-11.1.68.

Steindˇr Hj÷rleifsson kom beint ˙r leikh˙sinu. Hann stˇ­ snemma fyrir ■vÝ a­ nokkur leikrit, sem voru Ý sřningu Ý atvinnuleikh˙sunum, voru tekin upp Ý sjˇnvarpssal. Hann hugsa­i ■essar uppt÷kur ÷­rum ■rŠ­i sem var­veisluform. äJˇn gamli" ˙r Ůjˇ­leikh˙sinu, me­ Val GÝslason Ý a­alhlutverki, var tekinn upp 27.4.67 og äŮjˇfar, lÝk og falar konur" ˙r I­nˇ 23.5.67., en ■ar koma fram margir af helstu leikurum LR, me­al ■eirra Haraldur Bj÷rnsson.

Romm handa Rˇsalind
Fyrsta fullbur­a leikriti­ sem sjˇnvarpi­ rÚ­ist Ý a­ framlei­a sjßlft var äRomm handa Rˇsalind". J÷kull Jakobsson var rß­inn til a­ skrifa verki­ fyrir sjˇnvarpi­, GÝsli Halldˇrsson leikstřr­i og AndrÚs Indri­ason stjˇrna­i uppt÷ku. Ůorsteinn Í. Stephensen lÚk skˇsmi­inn, NÝna Sveinsdˇttir konu hans, Anna KristÝn ArngrÝmsdˇttir lÚk Rˇsalind og Jˇn A­ils lÝti­ hlutverk. ╔g ger­i ■arna mÝna fyrstu leikmynd fyrir leiki­ verk Ý sjˇnvarpinu og ger­i nokku­ vanda­ lÝkan af leikmyndinni. Uppt÷kur fˇru fram 7. og 8. febr˙ar 1968. A­eins 4 d÷gum sÝ­ar er svo veri­ a­ taka upp leikrit Strindbergs, äHin sterkari", Ý leikstjˇrn Sveins Einarssonar. HÚr var sjˇnvarpi­ komi­ ˙t Ý meiri framlei­slu ß leiknu efni en menn haf­i ˇra­ fyrir Ý upphafi.

LÝtil saga af ˇperettu
١tt menn hef­u ekki gert rß­ fyrir flˇkinni dagskrßrger­ var snemma rß­ist Ý ˇtr˙legustu Švintřri. Hausti­ 1969 var ßkve­i­ a­ taka upp ˇperettuna ä┴stardrykkinn" eftir Donnizetti sem hˇpur tˇnlistarfˇlks haf­i Šft og flutt. ┌tb˙inn var skˇgur Ý brekku, lŠkur me­ rennandi vatni, br˙ yfir lŠkinn og fleira merkilegt. Hestakerra endurbŠtt og vagnklßr ˙tvega­ur. Svo var kˇr og eins÷ngvurunum ra­a­ inn og upptaka hˇfst. Allt gekk a­ ˇskum. Um kv÷ldi­ hittust flestir starfsmenn leikmyndadeildar heima hjß mÚr til a­ gera sÚr gla­an dag.

Ekki var s˙ skemmtun langt gengin ■egar Tage Ammendrup hringdi ofan ˙r sjˇnvarpi og spur­i hvar leikmyndin vi­ annan ■ßtt vŠri? Hva­a leikmynd? spur­i Úg. N˙, ˙tiveitingah˙si­, sag­i Tage. Eitthva­ h÷f­u upplřsingar um a­ ˇperan vŠri Ý tveimur ■ßttum skolast til, og Úg kom af fj÷llum. Tage spur­i hvort vi­ gŠtum ekki redda­ ■essu? ╔g sag­i j˙. Samkomunni var sliti­, hver fˇr til sÝns heima, Ý skÝtagallann og Ý vinnuna. Sumir fˇru a­ taka ni­ur, a­rir inn Ý S˙­arvog a­ sŠkja fleka og anna­ dˇt. Svo var unni­ alla nˇttina og ˙tiveitingah˙si­ sett upp me­ d˙ku­um bor­um, gardÝnum fyrir gluggum og hva­eina.

Eitthva­ drˇst a­ upptaka gŠti hafist a­ morgni og blessa­ s÷ngfˇlki­ bei­ lÝklega Ý heila klukkustund. ╔g var tekinn alvarlega ß teppi­ hjß Jˇni ١rarinssyni, dagskrßrstjˇra, sem vŠntanlega haf­i meiri sam˙­ me­ m˙sÝk÷ntunum en mÚr, og Úg lofa­i Jˇni a­ gera ■etta aldrei aftur. Hef lÝklega veri­ of ■reyttur til a­ malda Ý mˇinn. MÚr hefur alla tÝ­ ■ˇtt ßkaflega vŠnt um Jˇn ١rarinsson, sem haf­i mikinn metna­ fyrir h÷nd sinnar deildar. ═ hans tÝ­ var framleitt meira af leiknu efni en Ý nokkurn annan tÝma.

Skemmti■Šttir og sitthva­ fleira
Eins og fyrr sag­i sß Savanna trݡi­ um fyrstu Ýslensku skemmti■Šttina undir stjˇrn AndrÚsar Indri­asonar, og var sß fyrsti ß dagskrß fyrsta ˙tsendingarkv÷ldi­ 30.9.1966. Var hann ß ■jˇ­legum nˇtum og leikmyndin einnig. Annar ■ßtturinn var jˇla■ßttur, sß ■ri­ji um sjˇmannal÷g og ■annig haf­i hver ■ßttur sitt ■ema.

Ůßtturinn äVi­ erum ung" var fyrst tekinn upp 26.8.66, skßk■ßttur Gu­mundar Arnlaugssonar, ä═ uppnßmi" 28.-29.8.66, ä═ svipmyndum" me­ Steinunni Briem 16.9.66, äKv÷ldstund me­ Los Valldemosa" 21.10.66, äKv÷ldstund Ý Feneyjum" me­ erlendum listam÷nnum 27.10.66, äEnn■ß brennur mÚr Ý muna", dagskrß um Tˇmas Gu­mundsson 28.10.66, äĂskan spyr" 1.11.66, äKv÷ldstund me­ ┴sa Ý BŠ" 1.11.66, s÷ngkonan Ulla Pia 7.11.66, T÷frama­urinn Viggo Sparr 14.11.66, äKv÷ldstund me­ Al Bishop" 15.11.66, ä═ pokahorninu" me­ ┴rna Johnsen 22.11.66, grÝnarinn Mats Bahr 29.11.66, s÷ngflokkurinn äThe Harbour Lights" 30.11.66, äSvart og hvÝtt" um Jˇn Kaldal ljˇsmyndara 2.12.66, äVi­ erum ung" me­ Skuggum ˙r KeflavÝk 6.12.66, äKertaljˇs og klŠ­in rau­", jˇla■ßttur Savanna trݡsins 22.12.66 og loks var fyrsta ä┴ramˇtaskaupi­" teki­ upp 30.12.1966 og sent ˙t daginn eftir! Af ■essari upptalningu mß gl÷ggt sjß hve uppt÷kum var ■Útt skipa­ strax ß fyrstu mßnu­um sjˇnvarpsins.

Tveir uppt÷kustjˇrar skiptu ß milli sÝn verkefnum Lista- og skemmtideildar m÷rg fyrstu ßrin, AndrÚs Indri­ason og Tage Ammendrup. Starfsmenn sjˇnvarpsins Ý fyrstu voru flestir ungir a­ ßrum, ■ˇ leyndist einn og einn äfullor­inn" innanum. Einn ■eirra var Tage. ╔g minnist ■ess vel ■egar hann var­ fertugur. Okkur ■ˇtti hann or­inn alveg ˇskaplega aldra­ur og gßfum honum ruggustˇl og vŠr­arvo­ til a­ eiga Ý ellinni. Tage var me­ afkastas÷mustu uppt÷kustjˇrum sem um getur, og hÚldu menn upp ß ■˙sundustu uppt÷ku hans hÚr um ßri­. Blessu­ sÚ Švinlega minning hans, en hann var m.a. fyrsti pl÷tu˙tgefandi Savanna trݡsins.

Allir voru byrjendur
Ůa­ voru allir ˇvanir til a­ byrja me­, jafnt starfsmenn, ßhorfendur sem ■ßtttakendur. Sjˇa­ir pˇlitÝkusar li­u sßlarkvalir fyrir framan vÚlarnar og ˇvŠntustu menn ur­u sjˇnvarpsstj÷rnur Ý einu vetfangi. MÚr eru minnisstŠ­ir dr. Kristjßn Eldjßrn ■jˇ­minjav÷r­ur, sem sß um ■ßttinn äMunir og minjar", og Gu­mundur Arnlaugsson mennaskˇlakennari, sem sß um skßk■ßttinn ä═ uppnßmi". Fyrir ■ann ■ßtt bjˇ Úg til hrˇk einn mikinn ˙r einagrunarplasti, sem lengi var til og kalla­ur ährˇkur alls fagna­ar''.

Hi­ gˇ­a vi­ ■essa eldskÝrn var, a­ ma­ur kynntist faginu äthe hard way", og ■egar a­ ■vÝ kom a­ Úg fˇr til Danmarks Radio til starfs■jßlfunar, vissi Úg nokk hva­ ■a­ var sem Úg Štti a­ leggja ßherslu ß og hva­ henta­i vi­ okkar a­stŠ­ur. Ůa­ var svo ■remur ßrum eftir a­ Úg hˇf st÷rf vi­ sjˇnvarpi­ a­ Úg hÚlt til K÷ben me­ konuna og VW-bj÷lluna um bor­ Ý Gullfossi Ý september 1969. Vi­ starfi mÝnu tˇk Snorri Sveinn Fri­riksson, sem ■ß var ˙tlitsteiknari ß Vikunni. Snorri Sveinn var ekki a­eins mennta­ur myndlistarma­ur heldur einnig vanda­ur smekkma­ur, yfirvega­ur, traustur, og drengur gˇ­ur. Snorri haf­i afar gˇ­ ßhrif ß deildina og fagmennska jˇkst mj÷g ß ÷llum svi­um me­ tilkomu hans.

═ TV-byen
Dv÷lin hjß Danmarls Radio var ßnŠgjuleg og lŠrdˇmsrÝk. Ůar kynntist Úg ■vÝ hvernig menn skipuleggja vinnuna Ý stˇrri deild me­ m÷rg verkefni Ý takinu og ekki sÝst hve Danir leggja mikla ßherslu ß gott handverk. Ůeir eiga frßbŠr leikmuna- og b˙ningas÷fn og eru framarlega Ý ÷llu sem lřtur a­ h÷nnun, leikmyndager­ er ■ar ekki undanskilin. Ůeir voru farnir a­ vinna einstaka verkefni Ý lit ß ■essum ßrum og Úg sˇtti litanßmskei­. Menn voru a­ gera tilraunir me­ řmis nř efni, ■rˇa vinnu me­ s.k. formsugu (vacum-pressu) og fleira spennandi. Allar leikmyndir voru settar saman ˙r einingum sem nota­ar eru ßrum saman.

╔g var 2-3 vikur Ý hverri deild; ß teiknistofu, smÝ­averkstŠ­i, samsetningarsal, mßlarasal, specialeffekt-verkstŠ­i, proppsi, b˙ningum og Ý st˙dݡi. SÝ­ustu mßnu­ina vann Úg svo sem äfullmŠgtig scenograf" vi­ verkefni af řmsum toga. Ůarna voru einir 12 leikmyndateiknarar og yfirma­ur deildarinnar, J°rn Mathiassen, litrÝkur og vel ■ekktur karakter Ý Danm÷rku, bŠ­i fyrir langt starf vi­ leikmyndager­, frßbŠrar grafÝkmyndir og m÷rg hjˇnab÷nd me­ f÷grum, d÷nskum leikkonum. Mathis, eins og hann er kalla­ur, hÚlt vikulega fundi ß skrifstofu sinni, sřndi myndir ß tjaldi og b˙ta ß sjˇnvarpsskjß ˙r verkum, sem řmist voru Ý vinnslu e­a Ý ˙tsendingu. Hann gagnrřndi undirmenn sÝna og hrˇsa­i ■eim ß vÝxl, benti ß eitt og anna­, og spur­i menn ˙t Ý hvers vegna ■eir hef­u haft ■etta svona - e­a hinsegin - eftir atvikum.

Mathis gaf mÚr eitt rß­ ß­ur en Úg hÚlt heim ß nř (fyrir utan ■a­ a­ leggja ßherslu ß gott handverk) og ■a­ var, a­ vi­ skyldum fara varlega me­ liti ■arna uppi ß ß ═slandi. Litir vŠru vo­alegir hlutir Ý sjˇnvarpi. Hann lÚti sÚr t.d. alveg nŠgja varalit s÷ngkonu Ý skemmti■Štti.

┴­ur en Úg kvaddi kˇngsins Kaupmannah÷fn fÚkk Úg fjßrveitingu hjß sjˇnvarpinu og keypti nokkra kassa af leikmunum Ý einni af stŠrri antikverslunum borgarinnar, einkum řmsa skrautmuni og smßhluti. Ůessi vi­bˇt vi­ safni­ kom sÚr vel og bŠtti ˙r brřnni ■÷rf fyrir 19. aldar stÝlmuni, og lengi vel gengu ■essir hlutir aftur Ý leikmyndum sjˇnvarpsins. Ůeir munu n˙ all flestir hafa třnt t÷lunni.

Leikmyndadeildin stofnu­
Ůegar dv÷l minni Ý Danm÷rku lauk og Úg sneri aftur heim til starfa sumari­ 1970, fÚkkst leyfi fyrir rß­ningu annars leikmyndateiknara og deildin var formlega stofnu­. Snorri Sveinn var sem sagt ßfram hjß sjˇnvarpinu og Úg var rß­inn forst÷­uma­ur leikmyndadeildar 1. j˙lÝ 1970. Eftir a­ vi­ vorum or­nir tveir, skiptust verkefni nokku­ ß milli okkar. Ůessi samantekt ber ■ess merki a­ Úg man betur ■a­ sem Úg var a­ fßst vi­, og ■ßttur Snorra lÝ­ur fyrir ■a­.

Heima var allt jafnsmßtt og ß­ur en vi­ l÷g­um n˙ meiri ßherslu ß a­ menn kynnu til verka. Deildin ˇx a­ mannafla og getu og tˇkst ß vi­ m÷rg upp÷rvandi verkefni ß nŠstu ßrum, ekki sÝst vi­ uppt÷kur leikrita, en um tÝma var teki­ upp eitt Ýslenskt leikrit ß mßnu­i Ý sjˇnvarpinu. Leikmyndadeildin skila­i ■eim ÷llum me­ sˇma og var­ me­ tÝmanum sterk faglega og afkastamikil.

Ůau 10 ßr sem Úg vann hjß sjˇnvarpinu var unni­ Ý svart-hvÝtu og allt mßla­ Ý grßum tˇnum. Sami­ var vi­ H÷rpu um bl÷ndun mßlningar Ý grßtˇnaskala frß einum og upp Ý tÝu og var hann lengi Ý notkun. Ma­ur lŠr­i vel ß kontrastinn og var nokku­ gl÷ggur a­ sjß hvar stˇll, b˙ningur e­a anna­ lenti Ý skalanum, og hva­ mßtti ■ß nota sem bakgrunn, gˇlf o.s.frv. svo ekki rynni allt saman. ١ var gjarnan brug­i­ ß leik me­ liti, ekki sÝst til a­ skapa stemmingu Ý st˙dݡinu ■ˇtt ekki kŠmi ■a­ fram ß skjßnum. Oft var Jˇn ١risson gla­legur Ý litunum eftir a­ hann kom til starfa. Ůegar nßlga­ist litvŠ­ingu var allt unni­ Ý rÚttum litum, og b˙ningar voru ■a­ alla jafna, svo b˙ningasafni­ yr­i ekki ˙relt ■egar liturinn kŠmi.

Kosningasjˇnvarp
═ fyrsta kosningasjˇnvarpinu 11.6.1967 var hjˇli­ nßnast fundi­ upp a­ nřju. Allt ■urfti a­ gera Ý h÷ndunum og prˇfa hvernig hŠgt vŠri a­ koma ■essum flˇknu skilabo­um sem hra­ast til skila. T÷lurnar voru handskrifa­ar ß karton um lei­ og ■Šr voru lesnar upp. ╔g prˇfa­i Rˇsu Ingˇlfs, sem ■ß var nřkomin til starfa, en h˙n gat ekki fest t÷lurnar Ý minni og skrifa­ jafnˇ­um. Einn ma­ur gat ■etta; Haraldur Sigur­sson, sem ■ß var leikmunav÷r­ur, og hann var auk ■ess gˇ­ur skrifari. Ůarna voru lÝka ljˇsmyndir af frambjˇ­endum ß spj÷ldum. L˙­vÝg B. Albertsson, skrifstofustjˇri, sat vi­ äskessuna", grÝ­armikla handkn˙na reiknivÚl og Gu­mundur Arnalugsson anna­ist prˇsentureikning og t˙lkun t÷lulegra upplřsinga. Ůarna var Ý raun 3-4 manna gengi sem lÚk hlutverk t÷lvu, en slÝk tŠki voru ■ß ekki komin til s÷gunnar.

Svo til allar ˙tsendingar og uppt÷kur ß dagskrßrefni fˇru fram Ý ■essu eina st˙dݡi og allt teki­ ß myndband. ١ haf­i veri­ kvikmynda­ Ý st˙dݡinu Ý undantekningartilvikum, nŠgir a­ nefna äÍrlagahßri­" ˇperu-satřru eftir Flosa Ëlafsson og Magn˙s Ingimarsson. Ůrßndur Thoroddsen kvikmynda­i 1967. Kvikmyndadeildin var fyrst og fremst til a­ sinna frÚttastofunni ■vÝ frÚttir voru teknar ß filmu Ý ■ß daga. Framk÷llun, klipping, hljˇ­setning og ÷nnur a­sta­a fyrir filmuna var Ý austurenda h˙ssins og tengdist dagskrßrger­inni lÝti­ framan af.

Me­ ßrunum var ■ˇ fari­ a­ kvikmynda verk utanh˙ss. Leikrit Sigur­ar PÚturssonar, äHrˇlfur", var a­ hluta kvikmynda­ ß Keldum ß Rangßrv÷llum 1969, og lÝtil mynd eftir Svein Einarsson, äVi­komusta­ur", 1970 ß Su­ureyri vi­ S˙gandafj÷r­. SÝ­ar var rß­ist Ý a­ kvikmynda äLÚnhar­ fˇgeta" (1974) og sÝ­ar mynd um Snorra Sturluson, en frß ■vÝ ver­a a­rir a­ segja. SÝ­asta sumari­ mitt hjß sjˇnvarpinu var haldi­ til Dj˙puvÝkur me­ Hrafni Gunnlaugssyni og tekin myndin äBlˇ­rautt sˇlarlag". Ůar var beitt řmsum effektum, ma­ur var skotinn me­ haglabyssu og datt afturßbak ˙t um glugga ß 5. hŠ­, kvikmyndakrani smÝ­a­ur ˙r rekavi­i og fleira skemmtilegt bralla­ Ý ˇgleymanlegri fer­ me­ skßldinu hugumdjarfa.

Brekkukotsannßll
Veturinn 1972 ßkva­ NDR Ý Hamborg a­ kvikmynda äBrekkukotsannßl" Halldˇrs Laxness Ý samvinnu vi­ allar sjˇnvarpsst÷­varnar ß Nor­url÷ndum eftir handriti Rolfs Hńdrichs. Framlag sjˇnvarpsins var me­al annars undirrita­ur, sem skyldi stjˇrna leikmyndager­inni. ╔g lÚt ■a­ ver­a mitt fyrsta verk um veturinn a­ fara vestur ß ĂgisÝ­u og kaupa 40 rau­maga og setja Ý frysti. Mikil fer­al÷g hˇfust um vori­ Ý leit a­ t÷kust÷­um og leikmyndager­in hˇfst Ý byrjun maÝ Ý äRassgati" vi­ Sigt˙n Ý einmuna blÝ­u. Jˇn ١risson var mÝn hŠgri h÷nd, og reyndar oft einnig s˙ vinstri, og mßttum vi­ saman lÝ­a marga raun Ý samskiptum okkar vi­ ■jˇ­verja. ═ leit a­ t÷kust÷­um notu­u menn ■ß ■řsku sem ■eir kunnu, og oft var bent ˙t um bÝlgluggann og sagt: äDas Haus", äGuten Tag" (gott ■ak) og äSch÷ner Wohnen". Ekki var­ vart misskilnings ˙t af ■essu.

Stˇr hˇpur smi­a, mßlara og a­sto­armanna var rß­inn til verka, torfbŠrinn reistur vi­ litla tj÷rn Ý Ger­um Ý Gar­i, sß­ til rˇfna og kart÷flur settar ni­ur Ý blÝ­unni. Og ■a­ var eins og vi­ manninn mŠlt, ■egar t÷kur hˇfust Ý j˙nÝ brast ß me­ einhverju alrŠmdasta rigningarsumri sem um getur. Gatan äLangastÚtt" var bygg­ Ý heilu lagi Ý holtinu fyrir ofan Geldingarnes-ei­i­ Ý Gufunesi (n˙ Grafarvogshverfi) og fauk Ý ■a­ minnsta einu sinni eins og h˙n lag­i sig. S÷mu nˇtt hurfu hafnarkamrar, hßtÝ­arhli­ og ÷nnur nřreist mannvirki ß Eyrarbakka Ý mesta brimi sem ■ar haf­i komi­ Ý manna minnum. Kvikmynda­ var ß fj÷lm÷rgum ÷­rum st÷­um, bŠ­i ˙ti og inni, en a­almyndveri­ var Ý Skeifunni 11. Ůar var bŠrinn bygg­ur fyrir innit÷kur ßsamt fjˇslofti. herbergi ß Hˇtel ═slandi o.fl.

Uppt÷kur stˇ­u lengi hausts og reyndu mj÷g ß menn og mßlleysingja; hŠnur sem ■vŠlst h÷f­u Ý pappak÷ssum vikum saman t÷pu­u tÝmaskyninu og urpu hvar sem ■Šr tylltu ni­ur fŠti, og křrin sem flengdist Ý sendifer­abÝl frß Gar­inum upp ß Lßgafell, Ý ┴rbŠjarsafn og ß fleiri sta­i, bar aldrei sitt barr eftir ■etta. Og rau­magarnir endu­u Ý Kleifarvatn ■egar sÝ­ustu uppt÷kum ß voratri­um lauk ■ar Ý slydduve­ri Ý oktˇber. Ůeir h÷f­u ■ß leiki­ grßsleppu af og til allt sumari­ og voru ekki sjˇn a­ sjß.

En ˙tkoman var dßsamleg. äBrekkukotsannßll" er Švintřralega falleg, einlŠg og vel heppnu­ sjˇnvarpsmynd Ý alla sta­i. H˙n var sřnd um alla Evrˇpu og fÚkk margvÝslegar vi­urkenningar. Hinn frßbŠri kvikmyndat÷kuma­ur, Peter Hassenstein, var sß sem hÚlt ■rß­unum saman. Ůa­ var hann sem keyr­i menn ßfram ■egar a­rir voru a­ gefast upp, og ■a­ var hann sem gaf leikmyndam÷nnum stˇra rommvindla ■egar ■eir voru a­ missa mˇ­inn.

äBrekkukotsannßll" var stŠrsta kvikmyndaverkefni sem rß­ist haf­i veri­ Ý hÚr ß landi og kom ß afar mikilvŠgum tÝma. Ůar fengu margir sÝna eldskÝrn og reynslan sat eftir. N˙ voru menn tilb˙nir til a­ takast ß vi­ hva­ sem var. A­ lenda Ý verkefni eins og ■essu er ß vi­ marga kvikmyndaskˇla. Leikmynd, b˙ningar og allt ˙tlit myndarinnar var me­ ßgŠtum, og undirritu­um var tjß­ a­ hans bi­i vÝs frami Ý ■řsku sjˇnvarpi, stŠ­i hugurinn til ■ess.

Verkefni hjß sjˇnvarpinu eftir 1976
Ůegar Úg hŠtti st÷rfum hjß sjˇnvarpinu sumari­ 1976 eftir tÝu annas÷m, lŠrdˇmsrÝk og ßnŠgjuleg ßr, taldi leikmyndadeildin um 20 starfsmenn. H˙n var ■ß ßn efa ÷flugasta apparat sem komi­ hefur veri­ ß fˇt ß ■essu svi­i hÚrlendis, alltaf eins og hugur manns ß hverju sem gekk, og Švinlega me­ fagmennskuna Ý fyrirr˙mi. Ůetta var stˇrkostlegur tÝmi og ■arna lŠr­i Úg ■a­ litla sem Úg kann Ý ■essum efnum.

Oft sakna­i Úg deildarinnar sÝ­ar ■egar Úg tˇkst ß vi­ svipu­ verkefni annars sta­ar, og Úg ßtti ■ess lÝka kost a­ vinna me­ mÝnum g÷mlu fÚl÷gum endrum og eins. 1977 s÷mdum vi­ Egill E­var­sson og Hrafn Gunnlaugsson 6 leikna gaman■Štti, äUndir sama ■aki" og Úg ger­i leikmynd, Ýb˙­ Ý blokk, sem var notu­ sex sinnum me­ breyttum leikmunum. 1978 unnum vi­ aftur saman äSilfurtungli­", sjˇnvarpsger­ Hrafns ß leikriti Laxness. Miki­ sjˇ.

═ gu­sborg SÝon
1979 komu ■řskir aftur og n˙ til a­ kvikmynda äParadÝsarheimt" Laxness Ý samvinnu vi­ R┌V og fleiri st÷­var. ═ ■etta sinn vann Úg fyrir NDR og bar ßbyrg­ ß leikmyndager­ ß ═slandi, Ý Utah, Ůřskalandi og vÝ­ar. N˙ kom reynslan frß 1972 a­ gˇ­um notum ■vÝ ■etta var mikil ■rekraun. Vi­ bygg­um helmingi stŠrri g÷tu Ý ey­im÷rkinni Ý Utah en vi­ h÷f­um byggt hÚr Ý holtinu Ý Gufunesi, en ■ar fauk ekkert, eilÝf gu­sbarnablÝ­a hjß mormˇnum, sem eru hinir vŠnstu menn. HÚr heima var hins vegar ekki sami ßhuginn og haf­i veri­ sj÷ ßrum fyrr.

Sama ßr var ballettinn äGrafskrift" (SŠmundur Klemensson) tekinn upp, en Úg haf­i gert leikmynd vi­ hann Ý Ůjˇ­leikh˙sinu ß­ur. Og ßrinu lauk me­ ■vÝ a­ vi­ Tage s÷mdum ┴ramˇtaskaup ■ar sem Al■ingish˙sinu haf­i ver­i breytt Ý diskˇtek. Allt Ý glimmer og bleiku.

J˙rˇvisjˇn
Ůa­ var svo ekki fyrr en vori­ 1986, er vi­ Egill E­var­sson tˇkum a­ okkur umsjˇn me­ S÷ngvakeppni evrˇpskra sjˇnvarpsst÷­va fyrir sjˇnvarpi­, a­ Úg vann aftur me­ minni g÷mlu deild. Ůa­ var ßnŠgjulegt a­ finna hve allt var pott■Útt og gekk eins og vel smur­ vÚl. Miki­ glimmer, margar ljˇsaperur - og hinir frŠgu b˙ningar Icy trݡsins - allt klßrt. Svo var haldi­ til Bergen. Ůa­ sama endurtˇk sig 1987 ■egar Halla MargrÚt var valin til a­ fara til Brussel. Allt ß hreinu hjß minni g÷mlu, gˇ­u deild, eins og vanalega.

Leikmyndateiknarar
╔g fÚkk inng÷ngu Ý FÚlag Ýslenskra leikara 1972 og ■ar h÷f­u leikmyndateiknarar sinn fÚlagslega bakhjarl ßsamt listd÷nsurum og ˇperus÷ngvurum Ý r˙m 20 ßr. Ůar lenti Úg fljˇtlega Ý fÚlagsmßlast˙ssi og reyndi a­ gera mitt til a­ koma leikmyndateiknurum saman Ý fÚlag og setjast a­ samningabor­i me­ leikh˙sum og sjˇnvarpi.

Nokkrar sřningar voru haldnar ß verkum leikmyndateiknara ß ßttunda ßratugnum. TÝu teiknarar sendu verk ß sřningu Ý ┴laborg Ý maÝ 1974. Sřning var lÝka ß Kjarvalsst÷­um Ý byrjun oktˇber 1979 og leikmyndateiknarar s÷mdu sama ßr vi­ Torfuna um a­ sřna ■ar um skei­.

┴ri­ 1979 vorum vi­ Jˇn ١risson sendir ß norrŠnt leikmyndateiknaranßmskei­ Ý SvÝ■jˇ­. Ůa­ var bŠ­i frˇ­legt og skemmtilegt. S÷g­u menn frß a­b˙na­i greinarinnar hver Ý sÝnu landi. Danir fˇru fljˇtlega a­ disk˙tera launamßl og matartÝma og fleiri fÚlagsleg ˙rlausnarefni. Risu ■ß Finnar upp vi­ dogg og spur­u: äSkal man prata pengar eller skal man prata konst?" ┌r ■vÝ ur­u umrŠ­urnar hßfleygari og skemmtilegri.

A­ lokum
Ůessi samantekt ber ■ess merki a­ h˙n er upprifjun og sjˇnarhorn eins manns. Vilji menn rifja ■ennan tÝma upp nßkvŠmar en hÚr er gert ■arf a­ leita betur Ý g÷gnum R┌V um rß­ningartÝma einstakra starfsmanna o.s.frv. LÝklegt er a­ ■ß kŠmi margt fram sem var­ar framgang leikmyndager­ar hjß sjˇnvarpinu. Frßfall Snorra Sveins Fri­rikssonar minnir okkur lÝka ß, a­ tÝmi okkar er takmarka­ur. Ůa­ vŠri ■arft verk a­ taka saman skrß yfir ÷ll helstu verkefni hans ß 30 ßra ferli og halda til haga. Au­vita­ er dagskrß sjˇnvarpsins fyrstu tÝu ßrin barn sÝns tÝma, ■ar me­ talin leikmyndager­in. En hitt er vÝst, a­ äframlei­ni'' ß hvern starfsmann var ßn efa mun meiri ■ennan fyrsta ßratug en sÝ­ar var­. Eitt er vÝst, leikmyndadeildin drˇ aldrei af sÚr.

Me­ kŠru ■akklŠti til samstarfsmanna Ý gegn um tÝ­ina,

Bj÷rn G. Bj÷rnsson,
leikmyndateiknari.

Frekari upplřsingar um uppt÷kur og einst÷k verkefni er a­ finna ß vef Leikminjasafns ═slands: www.leikminjasafn.is


ForsÝ­a / Home

Bj÷rn G. Bj÷rnsson - sřningah÷nnun - Engjaseli 41 - 109 ReykjavÝk - gsm 892 8441 - netfang: leikmynd@leikmynd.is